کانون ارزیابی چه نقشی در مدیریت منابع انسانی دارد؟

امروزه اکثر افرادی که برای مدیریت و سمت‌های حساس شغلی انتخاب می‌شوند، با مشارکت مستقیم مدیریت منابع انسانی، از روش کانون ارزیابی بررسی می‌شوند. این روش علاوه بر پرسش‌های شفاهی یا کتبی، فرد را در شغل شبیه سازی شده خود قرار می‌دهد تا بتوان انتخابی بر مبنای شایسته سالاری و عادلانه داشت. این روش ابتدا در آمریکا مورد استفاده قرار گرفت و در حال حاضر بسیاری از شرکت‌های بزرگ جهان برای انتخاب مدیران خود از آن بهره می‌برند.

 

در واقع یکی از بهترین روش‌های استخدامی و انتخاب مدیران و کارمندانی که در مشاغل خاص فعالیت می‌کنند، کانون ارزیابی است، اما باید ببینیم این روش چگونه عمل می‌کند؟ و چه مزایا و معایبی دارد؟

 

 

کانون ارزیابی چیست؟

کانون ارزیابی در هزاران سازمان و شرکت در سراسر دنیا مورد استفاده قرار می‌گیرد. این واژه، نامی است که بر رویکرد ارزیابی‌های رسمی در سازمان‌ها گذاشته شده است. اولین بار این روش در ایالات متحده مورد استفاده قرار گرفت.
در این روش ارزیابی، فعالیت فرد متقاضی استخدام در شغلی خاص، توسط گروهی متشکل از چند فرد صاحب نظر در آن حوزه کاری، بررسی می‌شود. این ارزیابی به صورت مستقیم و به منظور بررسی توانایی‌ها، مهارت‌ها، شخصیت و علم فرد انجام می‌گیرد. این کار روش خاص خود را دارد که می‌تواند در بسیاری از سازمان‌ها مورد استفاده قرار گیرد. امروزه انتخاب مدیر برای سازمان‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد. در اصل مدیریت تمام اهداف توسط مدیر، برنامه‌ریزی و رهگیری می‌شود، به همین علت کانون ارزیابی بیشتر برای بررسی و انتخاب یک فرد به عنوان مدیر بخش‌های مختلف سازمان، مورد استفاده قرار می‌گیرد.

عملکرد کانون ارزیابی 

برای انتخاب کارمند سطح بالا یا ارتقاء مدیران و کارکنان بین تعداد زیادی از متقاضیان می‌توان این روش را به کار گرفت. کاربرد کانون ارزیابی بدین صورت است که سه یا تعداد بیشتری ارزیاب، فرد یا گروه‌های ارزیاب شونده را مورد مشاهده قرار می‌دهند. برای بررسی مهارت‌های فردی و حرفه‌ای، این افراد در سمت مورد نظر خود قرار می‌گیرند و فعالیت‌هایی را که باید در حیطه کاری خود انجام گیرد، بازسازی می‌کنند.

 

ارزیابان نیز با توجه به عملکرد این گروه، تک تک افراد را ارزیابی کرده و پس از انجام تمرین‌ها، لیست ارزش گذاری را که از قبل تعیین شده است، پر می‌کنند. بدین صورت، می‌توان میزان تناسب کارجو را با شغل مورد نظر پیدا کرد و در انتها، فردی که بالاترین امتیاز را به دست آورده است، در سمت کاری مورد نظر قرار می‌گیرد.

 

 

 

تکنیک‌های ارزیابی در کانون ارزیابی

این روش ارزیابی، تکنیک‌های متعددی را دربرمی‌گیرد که مهم ترین آن‌ها، شبیه سازی مربوط به شغل مورد نظر است. همچنین مواردی مانند مصاحبه‌ها و آزمون‌های روانشناسی برای بررسی هر چه بیشتر خصوصیات فردی، اجتماعی و شغلی کارجو به کار گرفته می‌شوند.

تکنیک‌های کانون ارزیابی بیشتر بر پایه شبیه سازی شغلی بنا نهاده شده‌اند که برخی از آن‌ها عبارت‌اند از:

1.     تمرینات کازیه

2.     بحث گروهی

3.     تمرینات حقیقت‌یاب

4.     شبیه سازی مصاحبه با زیردستان یا صحبت با ارباب رجوع

5.     طراحی مدل شایستگی در کانون ارزیابی

معیارهای شایستگی برای طراحی مدل موارد ذیل را دربرمی‌گیرد:

ü     به شغل فرد ارتباط دارد؛

ü     معیار مربوطه تمایز بین عملکرد موفق و ناموفق را نشان می‌دهد؛

ü     معیار مورد نظر را در محیط کانون شبیه‌سازی می‌کند؛

ü     معیار از نظر منطقی قابل بررسی و دفاع است؛

ü     با دیگر معیارهای ارزیابی عملکرد، همپوشانی ندارد؛

 

با توجه به سمتی که قرار است مدیر یا کارمند برای آن در نظر گرفته شود، معیارهای شایستگی متفاوت است. به عنوان مثال مدیر باید بتواند شایستگی هدایت سایرین، روابط عمومی بالا و ارتباطات سازمانی مناسب، تصمیم‌سازی برای مدیران مرتبط و... را به خوبی از خود نشان دهد.

 

 

طراحی تمرینات ارزیابی

تمرین‌هایی که برای سنجش تناسب فرد با شغل مورد نظر، طراحی می‌شود، اهمیت زیادی دارد. برخی از نکات باید در این طراحی مورد توجه قرار گیرد تا بتوان به نتیجه به دست آمده اطمینان داشت. این موارد عبارت‌اند از:

ü     مهارت‌های رهبری افراد باید از طریق بحث گروهی ارزیابی شود؛

ü     تمرین کانون ارزیابی باید کاملا عادلانه طراحی شود؛

ü     در هر تمرین ارزیابی نباید بیش از5  معیار ارزیابی شود، زیرا ممکن است دقت کافی در بررسی آن مد نظر قرار نگیرد؛

ü     روان شناسان نقش بسیار مهمی در تیم ارزیابی دارند و حتما باید از حضور آن‌ها در این جلسات استفاده کرد؛

ü     کاری کنید که ارزیاب‌ها در کانون ارزیابی، پیش داوری نداشته باشند. از این رو باید مطمئن شد که ارزیابان، شرکت‌کنندگان را قبل از تمرین نبینند و با آن‌ها ارتباط نداشته باشند؛

ü     در زمینه این که ترتیب تمرین‌ها در روز انجام کانون ارزیابی، چگونه باشد، باید از قبل تصمیم‌گیری شود؛

ü     نباید قبل از انجام تمرین‌ها، ارزیابی‌شوندگان در جریان آن باشند؛

 

البته با توجه به شغل و تمرین‌هایی که طراحی می‌شود، این نکات نیز ممکن است کم یا زیاد شوند. از این رو شرایط را باید قبل از هر چیز کاملا مورد بررسی قرار داد و بهترین تصمیمات را برای طراحی تمرین و کانون ارزیابی به کار گرفت.

 

 

 

 

سوالاتی که در کانون ارزیابی مطرح می‌شود

بخشی از کانون ارزیابی با پرسیدن سوالاتی به صورت کتبی یا شفاهی از افراد متقاضی مدیریت است. این سوالات باید در بخش‌های مختلف و کاملا استاندارد مطرح شوند. تقسیم‌بندی کلی این سوالات عبارت‌اند از:

1.     سوالات ارزیابی مهارت‌های حل اختلاف

2.     سوالات ارزیابی مهارت‌های تصمیم‌گیری

3.     سوالات ارزیابی مهارت‌های برنامه‌ریزی

موارد دیگری نیز ممکن است به عنوان نمونه سوالات کانون ارزیابی مدیران طراحی شده و در ارزیابی مورد استفاده قرار گیرد.

کانون ارزیابی یا مصاحبه شغلی؟!

مساله‌ای که ممکن است به ذهن مخاطب برسد، این است که چرا از همان روش ساده مصاحبه شغلی برای استخدام استفاده نکنیم؟

همانطور که گفته شد، مدیریت بخش بسیار مهمی برای هر سازمان است و انتخاب یک مدیر لایق نیازمند دقت و تجربه زیادی است به همین علت بهتر است روشی جامع و دقیق در نظر گرفته شود.

در مصاحبه یا تست‌های شخصیت، ممکن است فرد به غلط خوداظهاری کند و به تنهایی نمی‌تواند روشی مناسب برای شناخت افراد باشد؛ اما در روش کانون ارزیابی، افراد در موقعیت شغلی به صورت عملی امتحان می‌شوند و واکنش آن‌ها در زمینه‌های مختلف کار، به خوبی دیده می‌شود. به همین علت کانون ارزیابی به عنوان یک روش مناسب تر و دقیق در نظر گرفته می‌شود که دستاوردهای بهتری برای سازمان دارد.

 

لینک به

سازمان اداری و استخدامی

https://www.aro.gov.ir/

وب سایت سیستم‌های ارزیابی

 https://asystems.as/tools-services/assessment-center/

 

 

 

 

 

سوابق کاری ما (2)